Majeranek – właściwości zdrowotne i zastosowanie w kuchni

Majeranek wspomaga trawienie, drogi oddechowe i układ krążenia, a w kuchni sprawdza się jako przyprawa do zup, mięs i bigosu. Warto poznać jego skład, przeciwwskazania oraz sposoby użycia, zanim pojawi się w Twojej kuchni. Zapraszam do lektury.

Jakie właściwości zdrowotne ma majeranek?

Lebiodka majeranek, określana też jako ziele kiełbasiane, to roślina zielarska o bogatym składzie. W liściach i kwiatach tej rośliny znajdują się wartościowe substancje, które decydują o szerokim działaniu prozdrowotnym. Wysuszone ziele zachowuje większość związków, choć kontakt z powietrzem stopniowo osłabia jego właściwości.

Do najważniejszych składników występujących w tym zielu należą:

• witamina A,
• witamina C,
• cynk,
• mangan,
• karoten,
• rutyna,
• flawonoidy,
• katechiny,
• garbniki,
• fitoncydy,
• sole mineralne.

Działanie antyoksydacyjne wynika głównie z obecności karwakrolu, eugenolu, kwasu askorbionowego i kwasu ursolowego. Z kolei olejek eteryczny zawiera terpinen, terpinenol, terpineol oraz borneol. Dzięki takiemu składowi roślina wykazuje właściwości przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe, rozgrzewające i rozkurczowe.

Susz z majeranku zawiera karwakrol, eugenol oraz kwas ursolowy, które odpowiadają za silne działanie antyoksydacyjne.

W 10 g suszonego ziela znajdują się między innymi następujące składniki:

Dane pokazują, że susz dostarcza 199,00 mg wapnia i 152,20 mg potasu w każdej 10-gramowej porcji.

Jak majeranek działa na trawienie?

Ziele kiełbasiane znane jest przede wszystkim z łagodzenia dolegliwości żołądkowo-jelitowych. Działa rozkurczowo, wiatropędnie i stymuluje trawienie, dlatego sprawdza się przy wzdęciach, niestrawności i zgadze. Badania wskazują też na ochronne działanie wobec błony śluzowej żołądka i zdolność do zmniejszania zmian wrzodowych.

Regularne stosowanie tej rośliny może przyspieszać metabolizm i wspomagać kontrolę masy ciała. Niektóre analizy sugerują również, że obniża poziom cukru we krwi, więc bywa rozważana we wspomaganiu cukrzycy.

Jak majeranek łagodzi przeziębienie i kaszel?

Napary z suszonego majeranku poprawiają samopoczucie podczas przeziębienia. Działają przeciwwirusowo i rozgrzewająco, a olejek eteryczny ułatwia oddychanie. Inhalacje z tego ziela udrożniają drogi oddechowe i pomagają oczyścić zatoki z zalegającej wydzieliny.

W przypadku kaszlu mokrego roślina rozrzedza śluz i działa wykrztuśnie. Składniki ziela wykazują także właściwości przeciwzapalne, dzięki czemu zmniejszają obrzęk błony śluzowej nosa. W aptekach dostępna jest maść majerankowa, którą aplikuje się wokół nozdrzy 2–4 razy dziennie, omijając błonę śluzową nosa.

Jak majeranek wpływa na skórę?

Właściwości przeciwbakteryjne i przeciwzapalne sprawiają, że susz oraz olejek z majeranku wspomagają leczenie trądziku. Roślina przyspiesza też ziarninowanie i bliznowacenie uszkodzonej skóry, dlatego bywa stosowana przy trudno gojących się ranach.

Jak ziele kiełbasiane wspiera serce i krążenie?

Badania na zwierzętach wykazały, że to zioło może wpływać korzystnie na pracę serca po zawale. Roślina zmniejsza erytrocytozę, granulocytozę i trombocytozę, a także redukuje stres oksydacyjny w mięśniu sercowym. Działanie przeciwpłytkowe pomaga zapobiegać nadmiernemu zlepianiu się płytek krwi.

Zawarte w zielu fenole usuwają wolne rodniki i hamują utlenianie lipidów w tkankach serca. W ten sposób lebiodka spowalnia rozwój miażdżycy i wspiera naturalną pracę układu krążenia. Niektóre olejki eteryczne tej rośliny wykazują właściwości kardioprotekcyjne i mogą łagodzić zaburzenia rytmu serca.

Jak stosować lebiodkę majeranek w kuchni?

W kuchni to ziele ceni się za korzenny, lekko gorzki smak i mocny balsamiczny aromat. To także dobry zamiennik soli w diecie niskosodowej, więc sprawdza się u osób ograniczających sód. Wykorzystuje się je najczęściej w postaci suszonej, ale nadaje się też do marynat i sosów.

Do jakich potraw pasuje to ziele?

Przyprawa ta uzupełnia dania takie jak bigos, barszcz czerwony, żurek, rosół, kapuśniak czy zupa grochowa. Pasuje do wieprzowiny, wołowiny, dziczyzny i tłustszych potraw, a także do farszów, kiełbas i pasztetów. Można ją dodawać do dań z fasoli, soczewicy i grochu, ponieważ podkreśla ich smak i ułatwia trawienie.

Jak zachować aromat podczas gotowania?

Wysoka temperatura niszczy część olejków eterycznych, dlatego suszone ziele najlepiej zmiażdżyć w moździerzu lub młynku i dodać pod koniec gotowania. Dzięki temu potrawa zachowa więcej smaku i wartości prozdrowotnych. Świeżą roślinę można siekać drobno i dodawać na ostatnie minuty duszenia.

Jak uprawiać majeranek w ogrodzie i doniczce?

W Polsce to zioło uprawiane jest jako roślina jednoroczna i osiąga zwykle do 50 cm wysokości. W naturalnych warunkach, na przykład w rejonach Morza Śródziemnego, rośnie jako krzewinka wieloletnia nawet do 1 m. Roślina lubi słoneczne stanowiska, żyzną i przepuszczalną glebę oraz regularne podlewanie i spulchnianie.

Uprawa w gruncie i w doniczce na parapecie wymaga systematycznego zraszania, ponieważ ziele potrzebuje wilgoci. Ekologiczna produkcja wpływa na skład rośliny – porównanie wybranych parametrów przedstawia się następująco:

Surowiec z uprawy ekologicznej ma większą zawartość witaminy C (0,76 mg/100 g) i jest lepszym źródłem kwasów fenolowych, natomiast nieco mniej flawonoidów niż wariant konwencjonalny. Takie różnice mogą wpływać na intensywność działania antyoksydacyjnego.

Jak bezpiecznie stosować to ziele?

Ziele jest zwykle dobrze tolerowane, ale nadmierne spożycie może wywołać bóle głowy i obniżać nastrój. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z niskim ciśnieniem krwi oraz pacjenci z zakrzepicą. Przy stosowaniu zewnętrznym warto unikać słońca, bo skóra może być podrażniona.

Kto powinien zachować ostrożność?

Kobiety w ciąży i karmiące piersią mogą stosować lebiodkę w umiarkowanych ilościach, ale nie powinny przyjmować jej w nadmiarze. Dzieciom do 5. roku życia lepiej nie podawać większych ilości tego zioła. Maści nie stosuje się u niemowląt poniżej 1. roku życia.

Nadmierne spożycie tego zioła może osłabiać układ nerwowy i wywoływać bóle głowy, zwłaszcza u osób z niskim ciśnieniem krwi.